Сўнгги йилларда жаҳон иқтисодиётида креатив иқтисодиёт алоҳида стратегик йўналиш сифатида шаклланиб, кўплаб мамлакатлар учун барқарор иқтисодий ўсиш, янги иш ўринлари ва инновацион ривожланишнинг муҳим манбаига айланди. Жаҳон миқёсида креатив иқтисодиёт ҳажми 2,3 триллион АҚШ долларидан ошган бўлиб, у дизайн, медиа, рақамли контент, ИТ, анимация, видео продакшн ва ўйин индустрияси каби йўналишларни қамраб олади.
Ўзбекистон учун ҳам креатив иқтисодиёт нафақат маданий ривожланиш омили, балки ёшлар бандлигини таъминлаш, рақамли экспортни кенгайтириш ва иқтисодий диверсификация қилишнинг муҳим воситасига айланмоқда. Айнан шу жараёнда Узбекистан Cреативе Ассоcиатион (УCА) мамлакатда креатив саноатни тизимли ривожлантириш, креатив мутахассисларни қўллаб-қувватлаш ва креатив билимларни экспорт қилинадиган иқтисодий маҳсулотга айлантириш йўлида фаолият юритмоқда.
Ўзбекистонда креатив иқтисодиёт: демографик ва рақамли асослар
Ўзбекистон креатив иқтисодиёт ривожи учун қулай демографик ва технологик салоҳиятга эга давлатлардан биридир.
Мазкур кўрсаткичлар мамлакатда рақамли ва креатив касбларни жорий этиш учун кенг имконият мавжудлигини кўрсатади. Айниқса, ёшлар орасида дизайн, видео, анимация, ИТ, гаме девелопмент ва медиа йўналишларига қизиқиш йил сайин ортиб бормоқда.
Сўнгги йилларда:
Ўрта муддатли стратегик мақсад сифатида 1 миллиард АҚШ долларидан ортиқ ИТ экспорти белгиланган;
100 мингдан ортиқ ёшлар креатив ва рақамли соҳаларда бандликка эга.
Бу рақамлар креатив билим ва кўникмаларни янги авлод экспорт маҳсулотига айлантириш учун мустаҳкам замин яратаётганини кўрсатади.
Креатив иқтисодиётнинг устувор йўналишлари
Бугунги кунда Ўзбекистонда креатив иқтисодиёт қуйидаги асосий йўналишлар орқали ривожланмоқда:
График ва рақамли дизайн
Видео продакшн, ВФХ, мотион десигн ва 3Д анимация
Ўйин индустрияси (Гаме Девелопмент)
Медиа, реклама ва рақамли маркетинг
ИТ ва дастурий маҳсулотлар ишлаб чиқиш
Мазкур йўналишларнинг асосий афзаллиги шундаки, улар юқори қўшимча қийматга эга бўлиб, масофадан туриб глобал бозорлар билан ишлаш имконини беради. Бу эса креатив соҳани Ўзбекистон учун стратегик экспорт йўналишига айлантиради.
Узбекистан Cреативе Ассоcиатионънинг миссияси ва роли
Узбекистан Cреативе Ассоcиатион Ўзбекистонда креатив иқтисодиётни ривожлантиришга қаратилган нодавлат ва профессионал платформа сифатида фаолият юритади. Ассоциациянинг асосий мақсади - креатив экотизимни шакллантириш, креатив мутахассисларни бирлаштириш ва уларнинг глобал бозорларга чиқишига кўмаклашишдир.
УCА ўз фаолиятида давлат, хусусий сектор, таълим муассасалари ва креатив жамоалар ўртасида ҳамкорликни йўлга қўйишга алоҳида эътибор қаратади.
Ассоциациянинг асосий фаолият йўналишлари
Узбекистан Cреативе Ассоcиатион фаолияти креатив иқтисодиётнинг барча асосий бўғинларини қамраб олган ҳолда, айниқса ёшларни қўллаб-қувватлаш ва халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган.
1. Ёшлар учун имкониятлар ва қўллаб-қувватлаш механизмлари
Узбекистан Cреативе Ассоcиатион ёшларни креатив иқтисодиётга жалб этиш ва уларнинг касбий ривожланишини таъминлашни ўз фаолиятининг устувор вазифаси деб билади. Ассоциация томонидан:
креатив ва рақамли касблар бўйича бепул ва амалий тренинглар
дизайн, видео, 3Д, анимация, гаме девелопмент ва ИТ йўналишларида менторлик дастурлари
ёш ижодкорлар учун портфолио тайёрлаш ва шахсий брендни ривожлантириш бўйича кўмак
стартап ва фрилансерлик фаолиятини бошлаш учун йўл хариталари тақдим этилади.
Мазкур ташаббуслар натижасида юзлаб ёшлар глобал платформаларда мустақил ишлаш, хорижий буюртмачилар билан ҳамкорлик қилиш ва валюта тушумига эга бўлиш имкониятига эга бўлмоқда.
2. Таълим муассасалари ва креатив марказлар билан ҳамкорлик
Ассоциация олий таълим муассасалари, ўқув марказлари ва креатив ҳубълар билан ҳамкорликда:
замонавий креатив касблар бўйича ўқув дастурларини ишлаб чиқиш
талаба ва ёш мутахассислар учун амалиёт ва реал лойиҳаларда иштирок этиш имкониятлари
креатив лабораториялар ва тажриба майдонларини йўлга қўйиш орқали таълим ва бозор ўртасидаги узилишни камайтиришга хизмат қилмоқда.
3. Халқаро ҳамкорлик ва глобал интеграция
Узбекистан Cреативе Ассоcиатион нинг муҳим устунликларидан бири - унинг кенг халқаро ҳамкорлик тармоғидир. Ассоциация:
хорижий креатив уюшмалар ва фондлар
халқаро медиа ва продакшн студиялар
глобал ИТ ва гаме девелопмент платформалари
маданий ва креатив дастурлар доирасидаги халқаро ташкилотлар билан фаол ҳамкорлик қилиб келмоқда.
Ушбу ҳамкорликлар доирасида:
қўшма лойиҳалар ва копродукциялар
халқаро грант ва резиденция дастурларида иштирок
хорижий экспертлар билан тажриба алмашинуви
Ўзбекистон креатив маҳсулотларини халқаро майдонга олиб чиқиш имкониятлари яратилмоқда.
4. Креатив бизнес ва экспортни қўллаб-қувватлаш
Узбекистан Cреативе Ассоcиатион креатив мутахассисларни нафақат ижодий, балки иқтисодий жиҳатдан ҳам мустаҳкамлашга интилади. Шу мақсадда:
креатив стартаплар ва студиялар учун бизнес-модель ишлаб чиқиш
хорижий буюртмачилар ва инвесторлар билан боғлаш
креатив маҳсулотларни экспорт қилишда ҳуқуқий ва ташкилий маслаҳатлар кўрсатилади.
Бу эса креатив фаолиятни барқарор даромад манбаига айлантиришга хизмат қилади.
2. Ёшлар ва кадрлар салоҳиятини ошириш
Ассоциация ёшларни креатив касбларга жалб этиш ва уларнинг билим ҳамда амалий кўникмаларини оширишга катта эътибор қаратади. Шу мақсадда:
тренинг ва мастер-класслар
семинар ва очиқ мулоқотлар
креатив танловлар ва ҳакатонлар
маҳаллий ва халқаро экспертлар иштирокидаги тадбирлар ташкил этилади.
Бу ташаббуслар ёшларнинг мустақил даромад топиш имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилмоқда.
3. Креатив билимни экспортга йўналтириш
Узбекистан Cреативе Ассоcиатион креатив иқтисодиётнинг энг муҳим устунлиги - хомашёсиз, интеллектуал экспорт ғоясини илгари суради.
Бугунги кунда:
Видео ва анимация мутахассислари АҚШ ва Европа студияларига;
дастурчилар ва гаме девелоперлар глобал платформаларга хизмат кўрсатмоқда..
Ассоциация креатив мутахассислар учун халқаро бозорлар билан боғловчи йўл вазифасини бажаради.
Хулоса
Креатив иқтисодиёт Ўзбекистон учун узоқ муддатли иқтисодий ривожланишнинг муҳим драйверларидан биридир. Ушбу соҳа:
ёшлар бандлигини таъминлайди;
рақамли экспорт ҳажмини оширади;
мамлакатнинг глобал рақобатбардошлигини кучайтиради.
Узбекистан Cреативе Ассоcиатион эса креатив иқтисодиёт экотизимини шакллантириш, креатив билимларни иқтисодий қийматга айлантириш ва Ўзбекистонни глобал креатив харитада муносиб ўрин эгаллашига хизмат қилмоқда.
Бугун креатив билим - бу шунчаки ҳунар эмас, балки мамлакат келажагига қаратилган стратегик инвестициядир.
Муаллиф: Узбекистан Cреативе Ассоcиатион матбуот котиби Ситора Журабоева
