So‘nggi yillarda jahon iqtisodiyotida kreativ iqtisodiyot alohida strategik yo‘nalish sifatida shakllanib, ko‘plab mamlakatlar uchun barqaror iqtisodiy o‘sish, yangi ish o‘rinlari va innovatsion rivojlanishning muhim manbaiga aylandi. Jahon miqyosida kreativ iqtisodiyot hajmi 2,3 trillion AQSh dollaridan oshgan bo‘lib, u dizayn, media, raqamli kontent, IT, animatsiya, video prodakshn va o‘yin industriyasi kabi yo‘nalishlarni qamrab oladi.
O‘zbekiston uchun ham kreativ iqtisodiyot nafaqat madaniy rivojlanish omili, balki yoshlar bandligini ta’minlash, raqamli eksportni kengaytirish va iqtisodiy diversifikatsiya qilishning muhim vositasiga aylanmoqda. Aynan shu jarayonda Uzbekistan Creative Association (UCA) mamlakatda kreativ sanoatni tizimli rivojlantirish, kreativ mutaxassislarni qo‘llab-quvvatlash va kreativ bilimlarni eksport qilinadigan iqtisodiy mahsulotga aylantirish yo‘lida faoliyat yuritmoqda.
O‘zbekistonda kreativ iqtisodiyot: demografik va raqamli asoslar
O‘zbekiston kreativ iqtisodiyot rivoji uchun qulay demografik va texnologik salohiyatga ega davlatlardan biridir.
Mazkur ko‘rsatkichlar mamlakatda raqamli va kreativ kasblarni joriy etish uchun keng imkoniyat mavjudligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, yoshlar orasida dizayn, video, animatsiya, IT, game development va media yo‘nalishlariga qiziqish yil sayin ortib bormoqda.
So‘nggi yillarda:
O‘rta muddatli strategik maqsad sifatida 1 milliard AQSh dollaridan ortiq IT eksporti belgilangan;
100 mingdan ortiq yoshlar kreativ va raqamli sohalarda bandlikka ega.
Bu raqamlar kreativ bilim va ko‘nikmalarni yangi avlod eksport mahsulotiga aylantirish uchun mustahkam zamin yaratayotganini ko‘rsatadi.
Kreativ iqtisodiyotning ustuvor yo‘nalishlari
Bugungi kunda O‘zbekistonda kreativ iqtisodiyot quyidagi asosiy yo‘nalishlar orqali rivojlanmoqda:
Grafik va raqamli dizayn
Video prodakshn, VFX, motion design va 3D animatsiya
O‘yin industriyasi (Game Development)
Media, reklama va raqamli marketing
IT va dasturiy mahsulotlar ishlab chiqish
Mazkur yo‘nalishlarning asosiy afzalligi shundaki, ular yuqori qo‘shimcha qiymatga ega bo‘lib, masofadan turib global bozorlar bilan ishlash imkonini beradi. Bu esa kreativ sohani O‘zbekiston uchun strategik eksport yo‘nalishiga aylantiradi.
Uzbekistan Creative Association’ning missiyasi va roli
Uzbekistan Creative Association O‘zbekistonda kreativ iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan nodavlat va professional platforma sifatida faoliyat yuritadi. Assotsiatsiyaning asosiy maqsadi - kreativ ekotizimni shakllantirish, kreativ mutaxassislarni birlashtirish va ularning global bozorlarga chiqishiga ko‘maklashishdir.
UCA o‘z faoliyatida davlat, xususiy sektor, ta’lim muassasalari va kreativ jamoalar o‘rtasida hamkorlikni yo‘lga qo‘yishga alohida e’tibor qaratadi.
Assotsiatsiyaning asosiy faoliyat yo‘nalishlari
Uzbekistan Creative Association faoliyati kreativ iqtisodiyotning barcha asosiy bo‘g‘inlarini qamrab olgan holda, ayniqsa yoshlarni qo‘llab-quvvatlash va xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan.
1. Yoshlar uchun imkoniyatlar va qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari
Uzbekistan Creative Association yoshlarni kreativ iqtisodiyotga jalb etish va ularning kasbiy rivojlanishini ta’minlashni o‘z faoliyatining ustuvor vazifasi deb biladi. Assotsiatsiya tomonidan:
kreativ va raqamli kasblar bo‘yicha bepul va amaliy treninglar
dizayn, video, 3D, animatsiya, game development va IT yo‘nalishlarida mentorlik dasturlari
yosh ijodkorlar uchun portfolio tayyorlash va shaxsiy brendni rivojlantirish bo‘yicha ko‘mak
startap va frilanserlik faoliyatini boshlash uchun yo‘l xaritalari taqdim etiladi.
Mazkur tashabbuslar natijasida yuzlab yoshlar global platformalarda mustaqil ishlash, xorijiy buyurtmachilar bilan hamkorlik qilish va valyuta tushumiga ega bo‘lish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda.
2. Ta’lim muassasalari va kreativ markazlar bilan hamkorlik
Assotsiatsiya oliy ta’lim muassasalari, o‘quv markazlari va kreativ hub’lar bilan hamkorlikda:
zamonaviy kreativ kasblar bo‘yicha o‘quv dasturlarini ishlab chiqish
talaba va yosh mutaxassislar uchun amaliyot va real loyihalarda ishtirok etish imkoniyatlari
kreativ laboratoriyalar va tajriba maydonlarini yo‘lga qo‘yish orqali ta’lim va bozor o‘rtasidagi uzilishni kamaytirishga xizmat qilmoqda.
3. Xalqaro hamkorlik va global integratsiya
Uzbekistan Creative Association ning muhim ustunliklaridan biri - uning keng xalqaro hamkorlik tarmog‘idir. Assotsiatsiya:
xorijiy kreativ uyushmalar va fondlar
xalqaro media va prodakshn studiyalar
global IT va game development platformalari
madaniy va kreativ dasturlar doirasidagi xalqaro tashkilotlar bilan faol hamkorlik qilib kelmoqda.
Ushbu hamkorliklar doirasida:
qo‘shma loyihalar va koproduksiyalar
xalqaro grant va rezidensiya dasturlarida ishtirok
xorijiy ekspertlar bilan tajriba almashinuvi
O‘zbekiston kreativ mahsulotlarini xalqaro maydonga olib chiqish imkoniyatlari yaratilmoqda.
4. Kreativ biznes va eksportni qo‘llab-quvvatlash
Uzbekistan Creative Association kreativ mutaxassislarni nafaqat ijodiy, balki iqtisodiy jihatdan ham mustahkamlashga intiladi. Shu maqsadda:
kreativ startaplar va studiyalar uchun biznes-model ishlab chiqish
xorijiy buyurtmachilar va investorlar bilan bog‘lash
kreativ mahsulotlarni eksport qilishda huquqiy va tashkiliy maslahatlar ko‘rsatiladi.
Bu esa kreativ faoliyatni barqaror daromad manbaiga aylantirishga xizmat qiladi.
2. Yoshlar va kadrlar salohiyatini oshirish
Assotsiatsiya yoshlarni kreativ kasblarga jalb etish va ularning bilim hamda amaliy ko‘nikmalarini oshirishga katta e’tibor qaratadi. Shu maqsadda:
trening va master-klasslar
seminar va ochiq muloqotlar
kreativ tanlovlar va hakatonlar
mahalliy va xalqaro ekspertlar ishtirokidagi tadbirlar tashkil etiladi.
Bu tashabbuslar yoshlarning mustaqil daromad topish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilmoqda.
3. Kreativ bilimni eksportga yo‘naltirish
Uzbekistan Creative Association kreativ iqtisodiyotning eng muhim ustunligi - xomashyosiz, intellektual eksport g‘oyasini ilgari suradi.
Bugungi kunda:
Video va animatsiya mutaxassislari AQSh va Yevropa studiyalariga;
dasturchilar va game developerlar global platformalarga xizmat ko‘rsatmoqda..
Assotsiatsiya kreativ mutaxassislar uchun xalqaro bozorlar bilan bog‘lovchi yo’l vazifasini bajaradi.
Xulosa
Kreativ iqtisodiyot O‘zbekiston uchun uzoq muddatli iqtisodiy rivojlanishning muhim drayverlaridan biridir. Ushbu soha:
yoshlar bandligini ta’minlaydi;
raqamli eksport hajmini oshiradi;
mamlakatning global raqobatbardoshligini kuchaytiradi.
Uzbekistan Creative Association esa kreativ iqtisodiyot ekotizimini shakllantirish, kreativ bilimlarni iqtisodiy qiymatga aylantirish va O‘zbekistonni global kreativ xaritada munosib o‘rin egallashiga xizmat qilmoqda.
Bugun kreativ bilim - bu shunchaki hunar emas, balki mamlakat kelajagiga qaratilgan strategik investitsiyadir.
Muallif: Uzbekistan Creative Association matbuot kotibi Sitora Juraboeva
