O’zbekiston O’zbekiston va Rossiya munosabatlari: yangi ko’lam, yangi bosqich

O’zbekiston va Rossiya munosabatlari: yangi ko’lam, yangi bosqich

O’zbekiston va Rossiya o’ziga xos o’zaro tovar ayirboshlash hajmi 2017-yildagi 4,73 milliard dollardan 2023-yilda 9,88 milliard dollargacha oshdi. Rossiya O’zbekiston uchun eng katta eksport bozori bo’lib qolmoqda. Joriy qayta 4 loyiha bu mamlakatga eksport hajmi o’tgan mos davriga nisbatan qariyb 26 foizga oshib, 1 mlrd dollar yetdi.

Rossiya prezidenti Vladimir Putin O’zbekistonga davlat tashrifi bilan kelishib kutilmoqda. tashrif, tashrif arafasida ikki mamlakat o’rtasidagi hamkorlikka doir muhim raqamlarga e’tibor qaratib o’tamiz.
O’zbekiston mustaqil davlat sifatida Rossiya tomonidan 1992- 20-martida tan olingan va o’sha kundan e’tiboran ikki mamlakat o’rtasidagi munosabatlar o’rtasidagi munosabatlar. Shundan keyin ikki tomon bir qator strategik bitimlar va paydolar imzolandi.
shaxsiy, 2004-yil 16-iyunda Strategik hamkorlik, 2005-yil 14-noyabrda Ittifoqchilik munosabatlari to’g’ridan-to’g’ri qoidalar. 2012-yil 4-iyunda esa Oʻzbekiston Respublikasi va Rossiya Federatsiyasida Strategik hamkorlikni chuqurlashtirish deklaratsiyalari qabul qilindi.
Ikki munosabatlarda so’nggi katta yutuqlarga erishildi. Buni raqamlar misolida ham ko’rishimiz mumkin.
Savdo aloqalari
O’zbekistonning Russia bilan savdosi ikki tomonga va ko’p yo’nalishda (MDH erkingi) tashqilarga erkin savdo rejimida amalga oshirish. Oxirgi 6 yilda o’zaro tovar ayirboshlash hajmi 2017-yildagi 4,73 milliard dollardan 2022- yilda 9,33 milliard dollargacha oshdi. dan, O’zbekistonning eksporti 2 milliard dollardan 3,1 milliard dollarga (1,5 barobar o’sish), importi 2,7 milliard dollardan 6,23 milliard dollarga (2,3 barobar o’sish) ko’paydi.
2023-yilda tovar ayirboshlash hajmi 9,88 mlrd dollar yetdi va Rossiya O’zbekistonning eng yirik savdo sherigi bo’ldi. O’tgan yili umumiy savdo aylanmasida Rossiyaning ulushi 15.8 foizni tashkil qildi. Joriy yilda ham bu tendensiya davom etmoqda.
Rossiya – O’zbekiston uchun eng katta eksport bozori. Jumladan, 2024 yil yanvar-aprel oylarida ushbu mamlakatga eksport hajmi o’tgan tezlik mos davriga nisbatan 26 foizga oshib, 811,5 million dollardan 1 milliard 21,4 dollargacha ko’paydi. Tayyor qishloq xo’jaligi va sanoat mahsulotlarining asosiy qismi Rossiyaga sotiladi.
Investitsiyalar
Rossiya O’zbekiston iqtisodiyotining asosiy sarmoyadorlaridan biri hamdir. O’zbekiston iqtisodiyotiga to’plangan Russia investitsiya umumiy hajmi 10 milliard dollardan oshadi. Ayni ustiga oshirilyapti150 dan ortiq qo’shma qo’shish amalga oshirilyapti, umumiy miqdor qariyb 14 mlrd dollarni tashkil qiladi.
Statistika agentligining dastlabki ma’lumotlariga ko’ra, 2024 yil yanvar-mart oylarida O’zbekistonda asosiy kapitalga o’zlashtirilgan investitsiyalar hajmi 107,1 trln so’m bo’lib, 13,8 foiz Rossiya hissasiga to’g’ri keladi.
2023-yil 1-noyabr holatiga ko’ra, Russia O’zbekistonda birinchi ishlab chiqilgan investitsiyalar ishtirokidagi soni bo’yicha o’rinda turadi – 2854 korxona. Bu daromad investitsiyalar ishtirokida faoliyat ko’rsatayotgan umumiy sonining 21.9 tezligini oshiradi.
Harbiy sohadagi hamkorlik
Ushbudagi harbiy ikki tomonlama hujjat – Rossiya va O’zbekiston o’rtasida harbiy va-sohalarda har tomonlama hamkorlikni yanada chuqurlashtirish to’g’g’texnik texnik bo’lib, 1999 yil dekabr sanoat qurilishi imzolangan.
Bu jarayonga tezkor va jangovar tayyorgarlik, ta’lim, harbiy xizmatchilarning malakasini oshirish, harbiy kadrlarni tayyorlash, zamonaviy axborot xizmat ko’rsatish texnologiyalari, havo kemalari harakatini boshqarish va parvozlar xavfsizligini ta’minlash, harbiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirish kabi yo’nalishlarda ko’plab yordam beradi. mahsulotni tashkil etib keladi.
tizimdagi bu boradagi aloqalar ham mustahkamlandi. Rossiya va O’zbekiston o’zining mudofaa aloqalari ikki mamlakatning 2021- 2025-yillarga mo’ljallangan harbiy sohadagi strategik sheriklik dasturi asosida amalga oshirilyapti.
Xulosa’rnida aytish mumkinki, O’zbekiston tovar ayirboshlash hajmining qismi Rossiya hissasiga to’g’ri keladi. Joriy oshirilgan 4 loyiha oltinsiz eksportning 20 foizdan ko’proq qismi Rossiyaga amalga oshirilgan.
Qolaversa, 2024-yilning I choragida O’zbekistonga umumiy hisob 2,5 mlrd dollarlik pul o’tkazmalari yuborilgan. shunday 68 Rossiyadan amalga oshirilgan.